FOXTREND to deska elewacyjna zaprojektowana dla zastosowań, na których oczekuje się od drewna na elewacji nie tylko naturalnego piękna, ale przewidywalnej trwałości i stabilności przez długi okres, bez konieczności częstego malowania. Trwałość i wzornictwo desek fasadowych FOXTREND są wynikiem ponad 20 lat badań firmy EKODREWNO nad właściwościami drewna na elewacji.
Proces produkcji deski elewacyjnej
Produkcja wysokiej jakości drewnianej okładziny fasadowej FOXTREND to skomplikowany proces, który rozpoczyna się od pozyskaniu dobrej jakości surowca drzewnego. Nie każdy gatunek drewna z każdego lasu nadaje się do produkcji drewna elewacyjnego. Drewno okrągłe trafia do tartaku, gdzie następuje jego rozkrój. W zwykłych tartakach stosuje się rozkrój nastawiony na najwyższy uzysk drewna, ale do produkcji desek elewacyjnych najlepszy jest rozkrój ćwiartkowy, po którym większość desek ma układ słojów stojący lub półstojący. Takie drewno na elewacji ma mniejszy skurcz, lepszą stabilność wymiarową i mniejszą skłonność do skręcania się. Po przetarciu surowiec trafia do suszenia komorowego, gdzie w komputerowo kontrolowanych warunkach jego wilgotność jest obniżana do poziomu optymalnego dla okładzin zewnętrznych. W przypadku drewna elewacyjnego THERMOWOOD właśnie na tym etapie surowiec jest kierowany do procesu obróbki termicznej. Kolejnym etapem produkcji deski FOXTREND jest profilowanie drewna, czyli struganie i frezowanie na konkretne kształty, grubości i szerokości. Na tym etapie deska elewacyjna otrzymuje gładką powierzchnię lub powierzchnię z fabryczną mikrostrukturą UHRTEC™, która zwiększa wchłanianie się i przyczepność farby ochronno-dekoracyjnej oraz rozprasza promieniowanie UV, istotnie wydłużając żywotność deski oraz ułatwiając jej przyszłą renowację. Gatunki drewna, które nie wymagają konserwacji chemicznej są pakowane w folię, aby podczas transportu i magazynowania nie były narażone na zabrudzenia i wahania wilgotności. Inne deski fasadowe są dodatkowo kierowane do fabrycznego malowania lub do impregnacji ciśnieniowej do stanu nierozprzestrzeniającego ognia NRO (B-s1, d0 lub B-s2, d0 – drewno PROTECO™). Po tych procesach elewacja drewniana jest gotowa do wysyłki na plac budowy.
Nie każda deska nadaje się na elewację drewnianą domu
W Polsce wiele osób ma złe doświadczenia z drewnem na elewacji. Widuje się obiekty, na których drewno elewacyjne zużyło się szybko i nieestetycznie. Często wyciąga się z tego błędny wniosek, że drewno nie nadaje się na elewację domu. Z drugiej strony w światowej architekturze powszechnie widuje się nagradzane realizacje najwyższej klasy, na których drewno fasadowe jest wiodącym elementem estetyki budynku. Na tych obiektach drewno elewacyjne często jest narażone na bardzo trudne warunki atmosferyczne, a mimo upływu wielu lat nadal wyglądają świetnie, często nawet lepiej niż w dniu montażu, starzeje się szlachetnie i zgodnie z założeniami projektowymi.
Istota tego problemu tkwi w tym, że nie każda deska i nie każdy gatunek drewna nadaje się na elewację domu, a szacunkowo przynajmniej połowa problemów z nieestetycznym lub nietrwałym drewnem na elewacji ma swoje źródło w nieprawidłowym montażu desek elewacyjnych.
Jaka jest trwałość desek fasadowych
Trwałość dobrego drewna elewacyjnego może wynosić kilkadziesiąt lat. Poprawnie zamontowane drewno elewacyjne FOXTREND może pełnić swoją funkcję techniczną i estetyczną nawet przez kilkadziesiąt lat, a konieczność przeprowadzania zabiegów konserwacyjnych zależy od wybranego gatunku drewna oraz od założeń, jakiego efektu starzenia się drewna oczekujemy. Sekret trwałości elewacji drewnianych FOXTREND tkwi w ich bezkompromisowej jakości, której fundamentem jest technologia produkcji oraz naukowa i praktyczna wiedza na temat natury drewna w zastosowaniu na zewnętrznych okładzinach elewacyjnych.
Jakich błędów nie popełnić przy zakupie deski elewacyjnej
Jeśli elewacja z drewna przez dziesięciolecia ma pełnić swoją funkcję techniczną i estetyczną, to przy wyborze producenta deski fasadowej nie ma miejsca na kompromisy jakościowe. Nie oznacza to, że deska na elewację domu musi być droga. Najczęściej projekty architektoniczne zawierają prawidłowe założenia co do parametrów deski fasadowej oraz zasad jej montażu. Na etapie realizacji inwestycji dochodzi jednak często do niedopuszczalnej optymalizacji materiałowej, motywowanej oszczędnościami, czyli deskę elewacyjną z projektu zastępuje się produktem tańszym o innych parametrach. Jak w wielu dziedzinach życia, ale w przypadku drewna szczególnie, tanie na początku drewno fasadowe końcowo okazuje się najdroższe, gdyż już po krótkim czasie zaczyna wyglądać nieestetycznie, a po kilku latach nadaje się tylko do wymiany.
Żeby kupić trwałą i odporną na warunki atmosferyczne deską elewacyjną najczęściej nie wystarczy udać się do lokalnego tartaku czy marketu budowlanego. Zwykła, cienka sosnowa czy świerkowa boazeria z krótkim piórem, pomalowana niedrogimi impregnatami koloryzującymi z marketu, przykręcona do łat, często bez właściwej wentylacji to gwarantowany przepis na fatalnie wyglądającą elewację drewnianą, która maksymalnie po 5 latach nadaje się tylko do wymiany. Główne problemy ze źle dobranym drewnem elewacyjnym oraz niepoprawnym montażem drewna elewacyjnego to: wypaczanie się drewna, pękanie drewna, wykręcanie i krzywienie się drewna, wypadanie desek z pióra, łuszczenie się farby, szarzenie i czarnienie drewna, barwienie drewna przez wkręty montażowe, wychodzenie na drewnie pleśni i czarnych plam, gnicie i butwienie drewna, odpadanie desek od ściany.
Jak wybrać dobrą deską elewacyjną
Za dobrą deską elewacyjną stoi wiedza i doświadczenie jej producenta. Trwała i ładna deska na elewację domu nie musi być droga. Produkcja dobrej deski fasadowej FOXTREND zaczyna się już od lasu, z którego pozyskiwany jest odpowiedni surowiec drzewny. Nie każde drewno nadaje się do produkcji desek elewacyjnych. Drewno okrągłe musi być odpowiednio przetarte, następnie wysuszone komorowo do odpowiedniej wilgotności, potem heblowane i frezowane do zgodnych z wiedzą techniczną grubości, szerokości i wzorów, drewno może być strukturyzowane UHRTEC™, poddawane obróbce termicznej THERMOWOOD, malowane fabrycznie, malowane na czarno lub opalane SHOU SUGI BAN, impregnowane ciśnieniowo do stanu NRO – drewno PROTECO™.
Prawidłowy montaż elewacji z drewna
Poza samą deską fasadową na końcową estetykę i trwałość elewacji drewnianej wpływ ma także jej montaż, w którym istotną rolę odgrywa prawidłowa podkonstrukcja. Na podstawie kilkudziesięciu lat doświadczeń EKODREWNO możemy powiedzieć, że połowa problemów z trwałością i estetyką drewnianych okładzin elewacyjnych ma swoje źródło w błędach montażowych. Elewacja z okładziną z drewna jest elewacją wentylowaną, podczas montażu drewna na elewacji należy bezwzględnie stosować się do zasad prawidłowego montażu drewna i korzystać z materiałów montażowych i systemowych rozwiązań podkonstrukcyjnych dla elewacji wentylowanych opartych na wspornikach aluminiowych FOX SYSTEM.
Elewacje drewniane FOXTREND.
Elewacje drewniane FOXTREND to nie nowość rynkowa, czy innowacja, ale solidny, tradycyjny produkt, który jest dopracowany w każdym szczególe i bazuje na fachowej wiedzy o drewnie i budownictwie, wyprodukowany bez kompromisów jakościowych z użyciem najnowszych technologii tartacznych, zaprojektowany, żeby był piękny i trwały, produkowany przemysłowo, żeby mógł być przystępny cenowo.
Deski elewacyjne FOXTREND są tak zaprojektowane i wyprodukowane, żeby były piękne i trwałe na długie lata. Elewacje FOXTREND od ponad 20 lat wyznaczają standardy wzornictwa, trwałości i nowoczesnych rozwiązań technicznych. Oferta desek FOXTREND to kilkadziesiąt profili i wariantów wymiarowych wykonanych z trwałych i pięknych gatunków drewna elewacyjnego, takich jak: fińskie termodrewno THERMOWOOD, daglezja europejska i kanadyjska, modrzew europejski i kanadyjski, świerk skandynawski, cedr kanadyjski Western Red Cedar oraz wybrane gatunki drewna egzotycznego. Deski są przeznaczone do montażu w układzie poziomym lub pionowym, także z efektem 3D, wkręty montażowe mogą być ukryte, deski mogą mieć innowacyjną mikrostrukturę UHRTEC™, mogą być surowe lub malowane fabrycznie, mogą być dostarczone jako drewno PROTECO™ z fabryczną impregnacją ciśnieniową do stanu nierozprzestrzeniającego ognia NRO.
Film pokazuje, jak należy przygotować podkonstrukcję pod montaż elewacji drewnianej z desek w układzie poziomym. Ruszt pod elewację wentylowaną z okładziną z drewna wykonuje się w oparciu o wsporniki aluminiowe FOX, między które układana jest wełna mineralna. Do wsporników montuje się systemowy uchwyt, a do uchwytu kantówkę drewnianą. Do kantówki montowana jest deska fasadowa FOXTREND. Do montażu w poziomie używa się desek FOXTREND-H pióro/wpust lub desek FOXTREND-H typu rhombus. Deski romboidalne montuje się na widczne wkręty lub metodą montażu krytego Terralock lub TGA. Na filmie instruktażowym użyto desek w jednej grubości 27 mm, ale w czterech różnych szerokościach, które zostały ze sobą skomponowane w nieregularnym układzie powtórzeń, tworząc oryginalny efekt. Zastosowano deski: FOXTREND-H-27*70 mm, FOXTREND-H-27*95 mm, FOXTREND-H-27*120 mm, FOXTREND-H-27*145 mm
Jaka jest najlepsza deska fasadowa? Kluczowe cechy trwałej i pięknej elewacji drewnianej
Dobra deska elewacyjna to przede wszystkim drewno i profil, a na trwałość oraz efekt końcowy składa się jeszcze poprawny montaż. Drewno elewacyjne może być piękne przez długie lata, a w niektórych przypadkach także bez żadnej konserwacji. Drewno na fasadzie może być trwałe i pełnić swoją funkcję nawet przez kilkadziesiąt lat. Wreszcie wcale nie musi być drogie. Należy tylko wiedzieć, jakie cechy powinna mieć dobra deska fasadowa.
Fundamentem deski elewacyjnej jest samo drewno i jego obróbka. Wszystko zaczyna się od wiedzy na temat drewna i jego cech. Zaczynamy od lasu – od zakupu surowca z lasów, które są dobrze zarządzane i zapewniają surowiec dobrej jakości. Bogate w doskonałej jakości surowiec drzewny są lasy skandynawskie. W naszym regionie Europy Środkowej na elewacje nadają się gatunki z rodziny modrzewia (modrzew i daglezja). W surowym klimacie rośnie piękne i gęsto usłojone drewno cedru kanadyjskiego oraz modrzewia i daglezji kanadyjskiej. Są to dobre gatunki drewna elewacyjnego. Zaczynamy zatem od wyboru gatunku drewna, który nadaje się na drewno elewacyjne. Następnie przechodzimy do kłody, która musi być prawidłowo rozkrojona. Po rozkroju kłody kantówki muszą zostać wysuszone. Źle wysuszone drewno elewacyjne to pewne źródło problemów. Nie wchodzi w grę żadne sezonowanie drewna pod dachem, czyli tak zwane drewno powietrzno-suche. Drewno elewacyjne musi być suszone komorowo w kontrolowanym komputerowo procesie, który obniża wilgotność drewna do około 16% ± 2%, ponieważ jest to optymalna wilgotność dla drewna fasadowego. Suche kantówki są rozcinane na deski i poddawane dalszej obróbce – profilowane w odpowiednie kształty i wzory. Na tym etapie drewnu można nadać gładką powierzchnię lub specjalną mikrostrukturę UHRTEC™. Nie są to frazesy marketingowe, ale realna wiedza i technologia, dzięki której powłoka malarska na drewnie ma większą trwałość, drewno jest bardziej odporne na promieniowanie UV, a przyszłe zabiegi pielęgnacyjne mogą być znacznie rzadsze, łatwiejsze i dawać lepsze efekty estetyczne. Skuteczność UHRTEC™ wynika z wiedzy i doświadczenia z zakresu materiałoznawstwa drewna oraz powłok malarskich stosowanych na drewnie.
Tarcicę elewacyjną można poddawać dalszej obróbce, której celem jest zawsze zwiększenie trwałości, estetyki lub innych parametrów technicznych. Doskonałe efekty techniczne i estetyczne daje drewno elewacyjne poddane obróbce termicznej. Procesy termomodyfikacji drewna w USA są przedmiotem badań naukowych od 1915 roku. Przełom nastąpił w 1993 roku, kiedy fiński instytut VTT wraz z firmami przemysłowymi opracował przemysłowy proces ThermoWood®, który z czasem stał się światowym standardem. Fińskie termodrewno to nie marketing, ale wiedza i technologia.
Drewno można poddać także innym procesom, np. impregnacji ciśnieniowej, która odbywa się w komorach próżniowych w kontrolowanym komputerowo procesie. W głąb drewna pod ciśnieniem wnika impregnat, który chroni drewno i nadaje mu określone parametry techniczne. Drewno PROTECO™ to drewno poddane impregnacji ciśnieniowej do stanu NRO – drewno nierozprzestrzeniające ognia o podwyższonej odporności ogniowej. Takie drewno spełnia formalne wymogi prawne, ale przede wszystkim gwarantuje bezpieczeństwo użytkowania dla ludzi. To niezwykle istotne, aby raz na zawsze odejść od podejścia, w którym na budowie potrzebny jest jedynie dokument potwierdzający klasę NRO, a skupić się na istocie sprawy, czyli bezpieczeństwie prawnym oraz dostarczeniu bezpiecznego produktu z drewna, który został skutecznie zaimpregnowany do stanu NRO i który w trakcie ewentualnego pożaru będzie bezpieczny dla ludzi oraz pozwoli przeprowadzić skuteczną ewakuację. Impregnacja impregnacji nierówna. Wystarczy porównać opisany przeze mnie proces z typową dla wielu polskich tartaków impregnacją zanurzeniową, gdzie mokre drewno zanurza się na chwilę w zielonym lub różowym impregnacie.
Dalej dochodzimy do samego profilowania drewna. Źle wyprofilowane drewno elewacyjne jest źródłem wielu problemów i rozczarowań. Przykładami mogą być zbyt cienka deska elewacyjna lub zbyt krótkie pióro. Odpowiednia grubość deski elewacyjnej to absolutny elementarz. Zalecam, aby deska fasadowa miała grubość ≥ 20 mm. Uniwersalne boazerie pióro–wpust o grubości 12–18 mm nie są deskami elewacyjnymi. Istotna jest również szerokość deski. Zawsze należy stosować zasadę, że wraz ze wzrostem szerokości deski powinna rosnąć jej grubość. Jest to logiczne, ale często nie jest respektowane. Czy możliwa jest deska fasadowa o szerokości np. 200 mm? Tak, ale jej grubość powinna być większa niż 27 mm. Szeroka i zbyt cienka deska fasadowa to pewne źródło problemów. Optymalne wymiary desek elewacyjnych to grubość 20–27 mm oraz szerokość 70–145 mm. W przypadku desek z efektem 3D grubość może wynosić nawet 45 mm. Gruba deska fasadowa jest pod każdym względem rozwiązaniem rekomendowanym. Ponieważ do produkcji takiej deski zużyto więcej drewna, klient płaci wyższą cenę za m². Obniżanie grubości deski to pozorne oszczędności – w konsekwencji elewacja może wymagać wymiany. To samo dotyczy połączenia pióro–wpust. Pióro musi być długie – minimum 10 mm – oraz odpowiednio grube – minimum 6 mm. Drewno elewacyjne silnie pracuje. Nie da się wykonać solidnego, grubego pióra w desce, która jest zbyt cienka. Przy grubości pióra 6 mm wpust musi mieć około 7 mm, aby wszystkie elementy prawidłowo do siebie pasowały i pozostawiały miejsce na naturalną pracę drewna. Praca drewna w silnie zmiennych zewnętrznych warunkach atmosferycznych jest jego naturalną cechą. Prawidłowa konstrukcja deski musi tę pracę uwzględniać. Do redukcji naprężeń wykonuje się na spodzie deski frezy rozprężeniowe. Przy szerokości deski około 90 mm wystarczy jeden frez, natomiast przy szerokości 120 mm i większej stosuje się dwa lub trzy.
Na efekt estetyczny i trwałość deski elewacyjnej wpływa również montaż. Podkonstrukcję należy wykonać w oparciu o rozwiązania systemu FOX, natomiast samą deskę do rusztu montuje się za pomocą wkrętów ze stali nierdzewnej, które nie powodują przebarwień drewna. Korzystne dla drewna i estetyki elewacji jest, gdy deska zostaje zamontowana w sposób ukryty, niewidoczny. Ponieważ jednak drewno silnie pracuje, nie zaleca się montażu na blaszki, klipsy, sztyfty czy klej. Najlepszym rozwiązaniem jest solidny wkręt przechodzący przez grubość deski, a przy deskach bardzo szerokich nawet zastosowanie dwóch wkrętów na jedną deskę. Dobrze wyprofilowana deska przewiduje taki sposób montażu i jest zaprojektowana tak, aby wkręt montażowy został przykryty przez kolejną deskę. Mały rowek na piórze wskazuje dokładne miejsce montażu wkręta. Łeb wkręta delikatnie zagłębia się w rowku, grubość pióra 6 mm zabezpiecza je przed pękaniem, a wpust o grubości 7 mm zapewnia miejsce również na łeb wkręta, gdy kolejna deska nachodzi na poprzednią i maskuje sposób mocowania. Inne profilowanie stosuje się dla desek przeznaczonych do montażu pionowego, a inne dla montażu poziomego. Deski pionowe mogą być proste i symetryczne, natomiast deski poziome muszą posiadać odpowiednie nafrezowanie pod kątem, aby woda mogła swobodnie spływać i nie zatrzymywała się na drewnie. Z powodów technicznych montaż pionowy jest rozwiązaniem rekomendowanym.
Na koniec pozostaje jeszcze kwestia designu, wzornictwa i urody, ponieważ deska elewacyjna jest również elementem dekoracyjnym. Nawet w przypadku prostej, nowoczesnej stodoły obłożonej drewnem chodzi jednak bardziej o efekt „wow” niż o zwykłe deskowanie. Zwykłe, proste deski czasem wyglądają dobrze, jednak lepiej wybrać rozwiązanie bardziej przemyślane pod względem technicznym i estetycznym – z ukrytym montażem, ciekawą fakturą, kontrolą nad padaniem cieni i innymi detalami wpływającymi na końcowy efekt. Deski elewacyjne, które zostały zaprojektowane jako kompletny system, są produkowane w różnych grubościach, szerokościach i wzorach. Mogą być ze sobą łączone, dając ciekawe możliwości tworzenia oryginalnych efektów, przy jednoczesnej gwarancji, że rozwiązanie pozostanie poprawne technicznie i trwałe. Smykałka majstra na budowie nie zastąpi działu technicznego producenta, który na etapie projektowania i produkcji sprawdził możliwości łączenia desek we wzory oraz opracował rozwiązania pozwalające osiągnąć ciekawe efekty estetyczne. Niezwykle dobre efekty dają deski fasadowe układane z efektem trójwymiarowości – deski 3D. Dostępne są również deski, które mają pióro fabrycznie pomalowane na kolor czarny. Taki czarny pasek kontrastujący na połączeniu desek daje efekt głębokiej szczeliny dylatacyjnej.
Drewno na fasadzie jest piękne, może być bardzo trwałe przez wiele lat, także bez konserwacji, i wcale nie musi być drogie. Decyzje zakupowe należy jednak opierać na wiedzy technologicznej. Ludzie tacy jak ja poświęcają całe swoje życie zawodowe, aby poznać tajniki dobrej deski elewacyjnej. Ta wiedza jest dostępna – warto z niej korzystać.
Autor: Andrzej Nowak – technolog drewna, absolwent Wydziału Technologii Drewna Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Od 25 lat specjalizuje się w technologii drewna elewacyjnego – od wyboru surowca, przez proces produkcji, aż po zastosowanie gotowych desek fasadowych.





